2024–2028 ОНЫ БҮРЭН ЭРХИЙН ХУГАЦАА

Хуулийн санаачилга

Д. Энхтуяагийн санаачилсан, хамтран санаачилсан болон ажлын хэсэгт нь оролцсон хуулийн төслүүд. Тус бүрийг эх сурвалжтай нь холбосон тул эхээс нь уншиж болно.

САНААЧИЛСАН · 2
Төсөл санаачлагч

Асрах үйлчилгээний тухай анхдагч хуулийн төсөл

Асрах үйлчилгээний төрөл, чанар, хүний нөөц, санхүүжилт, төр-хувийн хэвшлийн оролцоо болон үйлчилгээ авагч, үзүүлэгчийн эрх үүргийг цогцоор нь зохицуулах анхдагч хуулийн төсөл.

2026 оны 7 дугаар сарын 3-нд УИХ-ын нэгдсэн хуралдаан төслийг хэлэлцэх нь зүйтэй гэж үзсэн.

Эх сурвалжMNB
Санаачлагч

«Засгийн газарт чиглэл өгөх тухай» УИХ-ын тогтоолын төсөл (Оюу толгойн зэсийн баяжмал дахь дагалдах металл)

«Оюу толгой» ХХК-ийн экспортолж буй зэсийн баяжмал дахь үйлдвэрлэлийн ач холбогдолтой дагалдах металлуудыг нэр, агуулга, хэмжээгээр нь бүрэн тогтоож, тэдгээрээс авах ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг Ашигт малтмалын тухай хуулийн 47.5-д заасны дагуу нэмэгдүүлэн тооцох, Хөрөнгө оруулалтын гэрээнд зохих өөрчлөлт оруулах чиглэлийг Засгийн газарт өгөх төсөл.

Засгийн газарт санал авахаар хүргүүлсэн боловч 30 хоногийн дотор хариу ирээгүй тул d.parliament.mn-д байршуулсан (гишүүний ажлын тайлангаас).

Эх сурвалжparliament.mn
ХАМТРАН САНААЧИЛСАН · 22
Хамтран санаачлагч

Дулаан хангамжийн тухай анхдагч хуулийн төсөл

25 жилийн өмнө батлагдсан Эрчим хүчний тухай хуулиас дулаан хангамжийг салгаж, бие даасан хуулиар зохицуулах 12 бүлэгтэй төсөл. Дулааныг тоолуураар тооцох, хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалтыг дэмжих зохицуулалттай.

31 гишүүн хамтран санаачилсан.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Эрүүгийн хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл

Эрүүгийн хуулийн 13.14 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг буюу «худал мэдээлэл тараах» гэмт хэргийн заалтыг хасах төсөл. Үзэл бодлоо илэрхийлэх, хэвлэн нийтлэх эрх чөлөөг хамгаалах зорилготой.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Хянан шалгах түр хороо байгуулах тухай УИХ-ын тогтоолын төсөл (Гашуунсухайт–Ганцмод төмөр зам)

Гашуунсухайт–Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын бүтээн байгуулалтын тухай УИХ-ын 2024 оны 58 дугаар тогтоолын хүрээнд байгуулсан гэрээ, хэлэлцээр, түүний бэлтгэл ажилд хяналт шалгалт хийж, нээлттэй сонсгол зохион байгуулах түр хороо байгуулах төсөл.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн Ж.Баярмаа. Хамтран санаачлагч 35 гишүүн. Ижил сэдвээр 2025 оны 10 дугаар сарын 27-нд өргөн мэдүүлсэн төсөл бий.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл

Орон нутгийн Засаг дарга нарт эрхлэх асуудлынхаа хүрээний зарим агентлагийн даргыг хуульд заасны дагуу томилж, чөлөөлөх эрх олгох төсөл. 2027 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс мөрдөхөөр тусгасан.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн О.Амгаланбаатар. Хамтран санаачлагч 16 гишүүн. Энэ заалтыг 2025 оны 11 дүгээр сарын 27-нд өргөн мэдүүлсэн төсөлд мөн тусгасан.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Монгол Улсын Хүний эрхийн үндэсний комиссын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төсөл

Хүний эрхийн үндэсний комиссын хуульд заасан сурталчилгааны ажилд цэргийн алба хаагчдад сургалт зохион байгуулахыг нэмж тусгах төсөл.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн С.Одонтуяа. Хамтран санаачлагч 37 гишүүн.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээний тухай хуулийн төсөл (шинэчилсэн найруулга)

Эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээг хүн төвтэй, шатлал хоорондоо уялдаатай, тасралтгүй болгох шинэчилсэн найруулга. Анхан шатлалын тусламжийг бэхжүүлэх, гүйцэтгэлд суурилсан санхүүжилтэд үе шаттай шилжих, өвчний цахим түүх нэвтрүүлж, иргэн өөрийн эрүүл мэндийн мэдээлэлд цахимаар нэвтрэх эрхийг хангах зохицуулалттай.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн Д.Ганмаа. Хамтран санаачлагч 45 гишүүн.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төсөл (Эрчим хүчний хөгжлийн дэд хороо)

УИХ-ын бүтцэд «Эрчим хүчний хөгжлийн дэд хороо» байгуулж, эрчим хүчний салбарын бодлого, томоохон төслүүдийн хэрэгжилтэд парламентын хяналтыг тогтмолжуулах төсөл.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн М.Энхцэцэг. Хамтран санаачлагч 74 гишүүн.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар төсөл, арга хэмжээг санхүүжүүлэх талаар авч хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай УИХ-ын тогтоолын төсөл

Төсөвт өртөг нь хүрэлцэхгүй болсон, хугацаандаа ашиглалтад ороогүй улсын хөрөнгө оруулалтын төсөл бүрийг үнэлж УИХ-д тайлагнах, дуусгалгүй зогссон төслийг хувьчлах санал гаргах, улсын төсөв хэлэлцэх үед хөрөнгө оруулалтын мэдээллийн системийг УИХ-ын гишүүдэд бүрэн нээлттэй болгохыг Засгийн газарт даалгах төсөл.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн Б.Пунсалмаа. Хамтран санаачлагч 13 гишүүн.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Хянан шалгах түр хороо байгуулах тухай УИХ-ын тогтоолын төсөл (хүүхэд хамгааллын тогтолцоо)

Хүүхэд хамгааллын тогтолцооны үр нөлөө, Хүүхэд хамгааллын тухай хуулийн хэрэгжилт, байгууллага хоорондын уялдааг хянан шалгах түр хороо байгуулах төсөл. Үйлчилгээний хүртээмж, санхүүжилт, хамтарсан багийн ажлыг олон улсын аргачлалаар үнэлэхээр тусгасан.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн Х.Баасанжаргал. Хамтран санаачлагч 39 гишүүн.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Хувь хүний орлогын албан татварын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл

Иргэний цалин хөлс болон ихэнх төрлийн орлогод ногдох хувь хүний орлогын албан татварыг 1 хувь болгон бууруулах төсөл. 100,187 иргэний дэмжсэн нийтийн цахим өргөдлийн дагуу боловсруулсан бөгөөд 2027 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс мөрдөхөөр тусгасан.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн Ж.Баярмаа. Хамтран санаачлагч 31 гишүүн.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Хянан шалгах түр хороо байгуулах тухай УИХ-ын тогтоолын төсөл (Нийгмийн даатгалын сан)

Нийгмийн даатгалын сангийн орлого, зарцуулалт, санхүүгийн удирдлага, хяналтын тогтолцоо, ил тод байдлыг хянан шалгаж, даатгуулагчдын эрх ашиг хамгаалагдаж буй эсэхэд дүгнэлт гаргах түр хороо байгуулах төсөл.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн Э.Болормаа. Хамтран санаачлагч 62 гишүүн.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Нийгмийн ажлын тухай хуулийн төсөл

Нийгмийн ажлын мэргэжлийн үйл ажиллагааны эрх зүйн үндсийг тогтоож, эмзэг бүлгийн иргэдэд салбар хоорондын уялдаатай, чанартай, тасралтгүй үйлчилгээ хүргэх тогтолцоог бүрдүүлэх анхдагч хуулийн төсөл. 820 гаруй нийгмийн ажилтныг хамарсан 11 удаагийн хэлэлцүүлгийн саналыг тусгасан.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн О.Саранчулуун. Хамтран санаачлагч 23 гишүүн.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Гадаад зээллэгийн ашиглалт, үр ашгийг нэмэгдүүлэх тухай хуулийн төсөл

Гадаад зээллэгээр хэрэгжиж буй газрын тос боловсруулах үйлдвэр, Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станц, Сэлбэ дэд төвд түшиглэсэн гэр хорооллыг орон сууцжуулах төслийн санхүүжилтийг гэрээнд заасан хугацаанд ашиглаж, төслүүдийг бүрэн ашиглалтад оруулах эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх төсөл. Эдгээр төслийн зардлыг жилийн төсвийн зарлага, алдагдлын хязгаарт тооцохгүй байх зохицуулалттай.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн Н.Алтаншагай. Хамтран санаачлагч 20 гишүүн.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл

Орон нутгийн Засаг дарга нарт эрхлэх асуудлынхаа хүрээний зарим агентлагийн даргыг хуульд заасны дагуу томилж, чөлөөлөх эрх олгох, мөн аймаг, сумын Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын төлөөлөгчдийн гуравны нэг хүртэлх нь төрийн захиргааны албан хаагч байж болохоор тусгасан төсөл.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн О.Амгаланбаатар. Хамтран санаачлагч 9 гишүүн.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Үндэсний их баяр наадмын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл

Бөх, сурын харваачдад улсын цолыг допингийн шинжилгээний хариу гарсны дараа олгодог болгох, уралдаанч хүүхдэд улс, аймаг, сумын «оны шилдэг уралдаанч» цол олгох зохицуулалттай төсөл.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн О.Амгаланбаатар. Хамтран санаачлагч 40 гишүүн.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Хянан шалгах түр хороо байгуулах тухай УИХ-ын тогтоолын төсөл (Улаанбаатар хотын газар олголт)

Нийслэлийн 1992–2025 оны газар олголтын шийдвэр, нийтийн эзэмшлийн газар, ногоон байгууламж, гол усны хамгаалалтын бүс, сургууль, эмнэлгийн эдэлбэр газарт газар олгосон эсэх, газар олголтын ил тод байдлыг хянан шалгах түр хороо байгуулах төсөл.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн Ц.Баатархүү. Хамтран санаачлагч 34 гишүүн.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Хянан шалгах түр хороо байгуулах тухай УИХ-ын тогтоолын төсөл (Гашуунсухайт–Ганцмод төмөр зам)

Гашуунсухайт–Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын бүтээн байгуулалтын тухай УИХ-ын 2024 оны 58 дугаар тогтоолын хүрээнд байгуулсан гэрээ, хэлэлцээр, түүний бэлтгэл ажилд хяналт шалгалт хийж, нээлттэй сонсгол зохион байгуулах түр хороо байгуулах төсөл.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн Ж.Баярмаа. Хамтран санаачлагч 39 гишүүн.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Боловсролын ерөнхий хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл

Хувийн хэвшлийн цэцэрлэг, ерөнхий боловсролын сургууль, мэргэжлийн болон техникийн боловсролын байгууллагын багш, удирдах болон мэргэжлийн ажилтны үндсэн цалинг төрийн өмчийн ижил түвшний байгууллагынхтай тэнцүү байлгах, боловсролын нийтлэг үйлчилгээний ажилтны цалингийн асуудлыг зохицуулах төсөл.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн Ц.Мөнхтуяа. Нийт 41 гишүүн хамтран өргөн мэдүүлсэн.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төсөл (чуулганы танхимын суудлын хуваарилалт)

Чуулганы нэгдсэн хуралдааны танхимын суудлын хуваарилалтыг хуульчлах төсөл. Хуралдаан даргалагчийн зүүн талд олонхын, баруун талд цөөнхийн бүлгийн гишүүд сууж, танхимын хоймор хэсэгт зөвхөн хуралдаан даргалагч, зохион байгуулагчид суух, УИХ-ын гишүүн бус Ерөнхий сайд ажлын хэсгийн суудалд суухаар тусгасан.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн Х.Тэмүүжин. Хамтран санаачлагч 39 гишүүн.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл

Иргэний хуулийн ажил гүйцэтгэх, хөлсөөр ажиллах болон түүнтэй адилтгах гэрээгээр ажиллаж буй хүнийг нийгмийн даатгалд албан журмаар даатгуулахаас чөлөөлөх төсөл. Хөдөлмөрийн гэрээ байгуулах ёстой ажилтныг өөр гэрээгээр ажиллуулсан бол ажил олгогчоор шимтгэлийг нөхөн төлүүлэхээр тусгасан.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн Б.Түвшин. Хамтран санаачлагч 40 гишүүн.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Монгол Улсын Их Хурлын хяналт шалгалтын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл

Хянан шалгах түр хорооны даргыг түр хорооны бүрэлдэхүүнд орсон цөөнхийн бүлгийн төлөөллөөс, цөөнхийн бүлэг байхгүй бол цөөнхийн төлөөллөөс сонгодог болгох төсөл.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн О.Цогтгэрэл. Хамтран санаачлагч 3 гишүүн.

Эх сурвалжparliament.mn
Хамтран санаачлагч

Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төсөл

Сонгуулийн жилд өмнөх УИХ хэлэлцэж амжаагүй, батлах хугацааг нь хуульд тусгайлан заасан хуулийн төслүүдийг шинээр бүрэн эрхээ хэрэгжүүлж буй УИХ үргэлжлүүлэн хэлэлцэж батлах боломжийг бүрдүүлэх нэмэлт. 2024 оны 8 дугаар сарын 23-нд батлагдсан.

Санаачлагч: УИХ-ын гишүүн Б.Баярбаатар. Нийт 6 гишүүн өргөн мэдүүлсэн.

Эх сурвалжparliament.mn